"Until the lions have their own historians the history of the hunt will always glorify the hunter...."
- Chinua Achebe

2015, ഒക്‌ടോബർ 3, ശനിയാഴ്‌ച

അയ്യന്‍കാളി രാമകൃഷ്ണപിള്ളക്ക് അയച്ചു എന്നു പറയുന്ന ആ കത്ത് യാഥാര്‍ത്ഥ്യമോ? - ദലിത്ബന്ധു എന്‍ കെ ജോസ്

രാമകൃഷ്ണപിള്ള
സര്‍,
അങ്ങയുടെ പാര്‍ട്ടിയുടെ മുഖപത്രമായ ദേശാഭിമാനിയില്‍ വന്ന ഒരു വാര്‍ത്തയെപ്പറ്റി അങ്ങയുടെ ശ്രദ്ധയില്‍പെടുത്തിക്കൊണ്ട് ഞാനീ കത്ത് ഉപസംഹരിച്ചുകൊള്ളാം. 

2  ഇന്നത്തെ ദേശാഭിമാനി പത്രം സ്വദേശാഭിമാനി പത്രത്തിന്റെ പിന്‍തുടര്‍ച്ചയാണ് എന്ന് വരുത്തി ത്തീര്‍ക്കാനുള്ള ശ്രമം ആ പത്രത്തിന്റെ കണ്ണൂര്‍ എഡിഷന്‍ ഉല്‍ഘാടന ദിവസം പുറത്തിറങ്ങിയ ലക്കത്തിലെ ഒരു ലേഖനത്തിലുണ്ട്.1 അതിനു വേണ്ടി രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയെ ഇടതുപക്ഷക്കാരനാക്കുക കൂടി ചെയ്തിട്ടുണ്ട്. രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയ്ക്ക് ശേഷം ടി.കെ മാധവന്‍ ദേശാഭിമാനി എന്ന പേരില്‍ ഒരു പത്രം കുറച്ചുകാലം നടത്തിയിട്ടുണ്ട്. 1915 ഏപ്രില്‍ 3-ാം വാരത്തില്‍ അതിന്റെ ആദ്യലക്കം പുറത്തുവന്നു.2 മുന്‍പു സൂചിപ്പിച്ചതു പോലെ അതിന് സര്‍.പി.രാജഗോപാലാചാരി ഒരു ആശംസ എഴുതുകയു ണ്ടായി.ഇന്ത്യന്‍ നാട്ടുഭാഷയിന്‍ ആദ്യമായി മാര്‍ക്‌സിന്റെ ജീവചരിത്രം എഴുതിയതും (1912) സോഷ്യലിസത്തിന്റെ ചരിത്രം തയ്യാറാക്കിയതും (1913) ആയ രാമകൃഷ്ണപിള്ള ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റ് അനുഭാവിയോ സഹയാത്രികനോ ആണ് എന്നതിന് അതില്‍ തെളിവായി ഉദ്ധരിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. അപ്പോള്‍ അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് രാജകുടുംബത്തെ പ്രകീര്‍ത്തിച്ചുകൊണ്ട് ദില്ലി ഡര്‍ബാര്‍ ഒന്നും രണ്ടും വാല്യം എഴുതിയത് എന്തിന്റെ തെളിവാണ് എന്ന് ആ ലേഖകന്‍ പറയുന്നില്ല. സമത്വവും സ്വാതന്ത്ര്യവും സാഹോദര്യവും വിളയുന്ന ഭൂമി ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യമാണെന്ന് 1916 ല്‍ പാലക്കാട്ട്‌വച്ച് അട്ടഹസിച്ചത് എന്തിന്റെ തെളിവാണെന്ന് പറയുന്നില്ല. അത് അദ്ദേഹം മരിക്കുന്ന വര്‍ഷത്തിലാണ്. ഒടുവില്‍ പറഞ്ഞതാണല്ലോ അയാളുടെ യഥാര്‍ത്ഥ അഭിപ്രായമായി സ്വീകരിക്കേണ്ടത്. അങ്ങനെ യെങ്കില്‍ രാമകൃഷ്ണപിള്ള ഒരു ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യ ഭക്തനായിട്ടാണ് അന്തരിച്ചത് എന്നു വ്യക്തമാണ്. കമ്യൂണിസ്റ്റുകാര്‍ക്ക് അദ്ദേഹത്തെ ചുമക്കേണ്ട കാര്യമില്ല. അവര്‍ 1942 ല്‍ ബ്രിട്ടീഷുകാരെ ചുമന്നെങ്കിലും 1946 ല്‍ താഴെ ഇട്ടല്ലോ. പിന്നെ എന്തിനാണ് ഇപ്പോള്‍ ഈ ബ്രിട്ടീഷ് സാമ്രാജ്യഭക്തന്റെ പ്രേതം ചുമക്കുന്നത്? രാമകൃഷ്ണപിള്ള ഒരു കമ്യൂണിസ്റ്റുകാരനോ അനുഭാവിയോ സഹയാത്രികനോ ആണെന്നതിന് എന്തു തെളിവാണുള്ളത്? ഭാര്യാധര്‍മ്മം എഴുതിയത് എന്തിന്റെ തെളിവാണ്? അങ്കഗണിതമോ?

3  രാമകൃഷ്ണപിള്ള നാടുകടത്തപ്പെട്ടതിനുശേഷം അയ്യന്‍കാ ളിക്കു അദ്ദേഹവുമായി കത്തിടപാടുകള്‍ ഉണ്ടായിരുന്നുപോലും! ചില കുട്ടികളുടെ വിദ്യാലയപ്രവേശനം സംബന്ധിച്ച് ശുപാര്‍ശ ആവശ്യപ്പെട്ടു വെന്നും, അതിനാല്‍ രാമകൃഷ്ണപിള്ളയും അയ്യന്‍കാ ളിയും തമ്മില്‍ ശത്രുതയിലായിരുന്നില്ലാ എന്നും മറ്റും ചിലര്‍ ഈ അടുത്തകാലത്ത് വാദിച്ചു കണ്ടു. ടി.വേണുഗോപാലന്റെ പ്രസ്തുതലേ ഖനത്തിലും അതു കാണാം. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയുടെ നിലപാട് ദലിതര്‍ക്ക് അനുകൂലമാ യിരുന്നു എന്ന് അയ്യന്‍കാളിക്കു ബോധ്യമുണ്ടായിരുന്ന തിന്റെ തെളിവാണ് അവരുടെ സൗഹൃദം എന്നാണല്ലോ അതിന്റെ അര്‍ത്ഥം. അയ്യന്‍കാളിക്കു് അന്ന് ശരിയെന്ന് തോന്നിയതിനെ ഇന്ന് തെറ്റാണെന്ന് വാദിക്കുകയാണ് പോലും, എന്നാണ് മുന്‍പു സൂചിപ്പിച്ച ലേഖനത്തിന്റെ പ്രമേയം.

ടി.പത്രത്തില്‍ കൊടുത്തിരുന്ന ആ കത്ത് താഴെ ചേര്‍ക്കുന്നു.

വെങ്ങാനൂര്‍
നെയ്യാറ്റിന്‍കര
16-7-1886

'............തിരുവിതാംകൂര്‍ സാധുജനപരിപാലനസംഘം സെക്രട്ടറി ബോധിപ്പിച്ചു കൊള്ളുന്നത്, ഈ തിരുവിതാംകൂറില്‍ പൊതുജന പ്രാതിനിധ്യം വഹിക്കുന്നവരായി ഒട്ടനവധി വര്‍ത്തമാനപത്രപ്ര വര്‍ത്തകന്‍മാരുണ്ട്. എന്നിരുന്നാലും പൊതുജനപ്രതിനിധി എന്നുള്ള നിലയില്‍ ഉള്ളവണ്ണം ഏതുകാര്യങ്ങളും സധൈര്യം പ്രസ്താവിച്ചിട്ടു ള്ളതായി അവിടത്തെപ്പോലെ ആരും ഉണ്ടായി രുന്നില്ല എന്നുള്ളതും, ഈ രാജ്യത്തെ സ്വദേശികളും അഗതികളുമായ ഞങ്ങള്‍ക്കുവേണ്ടി അനുകൂലമായ ലേഖനങ്ങള്‍ അധികമായി പ്രസിദ്ധപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ളതും അവിടെ മറ്റാരും ഇല്ലെന്നുള്ളതും തീര്‍ച്ചയാണ്. ഉള്ളതു പറയുന്നവര്‍ക്ക് കാഞ്ഞിക്ക പറ്റില്ലെന്ന് പറഞ്ഞകൂട്ടത്തില്‍ നിഷ്പക്ഷവാദിയും നീതിജ്ഞ നുമായ എജമാന്‍ അവര്‍കളെ ഈ രാജ്യത്ത്‌നിന്നും അകറ്റുന്നതിന് മറ്റുള്ളവര്‍ ഇടയാക്കിയതില്‍ വിശേഷിച്ചും പുറംജാതി ക്കാരായ ഞങ്ങള്‍ എല്ലാവര്‍ക്കും ഏതാപല്‍പര്യന്തമുള്ള അവര്‍ണ്ണനീയമായ സങ്കടത്തെ സര്‍വ്വശക്തനായ ജഗദീശ്വരന്‍ തന്നെ തീര്‍ക്കണമെന്ന് ആശംസിക്കുന്നു. ............ എജമാനന്‍ അവര്‍കളുടെ ബഹിഷ്‌കരണത്തെ സംബന്ധിച്ച് ഇക്കഴിഞ്ഞ പ്രജാസഭയില്‍പോലും എന്തെങ്കിലും പ്രസ്താവിക്കത്തക്ക വിധത്തില്‍ ആരും ശ്രമിച്ചിട്ടില്ലാത്ത സ്ഥിതിക്ക് എന്റെ സങ്കടത്തെ ഈ ലേഖനത്തില്‍ തുറന്നുപറയുന്നതിന് തന്നെയും ഞാന്‍ വളരെ ഭയപ്പെടുന്നു. എജമാനന്‍ അവര്‍കളുടെ മുഖത്തെ ഒരിക്കല്‍ കൂടി കാണ്‍മാന്‍ ജഗദീശ്വരന്‍ ഇടവരുത്തുമെന്ന് വിശ്വസിക്കുകയും അതിനായി ഈശ്വരനോട് പ്രാര്‍ത്ഥിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.'3

5  ഈ കത്തിന്റെ തീയതി ഏതായാലും തെറ്റാണ്. 16-7-1886 എന്ന് കത്തില്‍ തീയതി കാണിച്ചിരിക്കുന്നത് പൊരുത്തപ്പെടുകയില്ല. രാമകൃഷ്ണ പിള്ള ജനിച്ചത് 1878 മേയ് 25-ാം തീയതിയാണ്. അങ്ങനെയെങ്കില്‍ രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയ്ക്ക് 8 വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് അയ്യന്‍കാളി കത്ത് അയച്ചത്. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ നാടുകടത്തിയത് 1910-ലാണ്. കത്തിന്റെ ഉള്ളടക്കപ്രകാരം നാടുകടത്തിയതിന് ശേഷം എഴുതിയ കത്താണത് എന്നാണ് കാണിക്കുന്നത്.കത്തിന്റെ തീയതി പിന്നീട് തിരുത്തി കൊല്ലവര്‍ഷം 16-7-1086 എന്നാക്കി. അതായത് എ.ഡി.1911 ഫെബ്രുവരി 28.4

6  രാമകൃഷ്ണപിള്ള കത്തുകള്‍ അതേപടി സൂക്ഷിച്ചുവയ്ക്കുക യില്ല. പേരുകള്‍ വിട്ടുകളഞ്ഞ് കത്തിലെ കാര്യങ്ങള്‍ മാത്രം കാണിച്ച് സ്വന്തം കൈപ്പടയില്‍ പകര്‍പ്പു എടുത്തുവച്ചു ഒറിജിനല്‍ നശിപ്പിക്കുക യായിരുന്നു എന്നു പറയപ്പെടുന്നു. അയ്യന്‍കാളിയുടെ കത്തിനെ അങ്ങനെ നശിപ്പിക്കേണ്ട കാര്യമില്ലല്ലോ. അയ്യന്‍കാളി ഏതായാലും സ്വന്തം കൈപ്പടയില്‍ കത്ത് എഴതുകയില്ല. അദ്ദേഹത്തിനു അക്ഷരം അറിഞ്ഞു കൂടായിരുന്നു. അതിനാല്‍ അദ്ദേഹം കത്ത് എഴുതിയിരുന്നാല്‍ തന്നെ മറ്റ് ആരുടെയെങ്കിലും കൈപ്പടയിലായിരുന്നു.

7 അയ്യന്‍കാളിയുടെ വ്യക്തിത്വത്തെപ്പറ്റി വ്യക്തമായ ധാരണയില്ലാത്ത ആള്‍ തയ്യാറാക്കിയതാണ് ആ കത്ത് എന്നു വ്യക്തമാണ്. അയ്യന്‍കാളി വീട്ടില്‍നിന്നും പുറത്തിറങ്ങിയാല്‍ ഒരിടത്തും ഇരിക്കാറില്ല. സവര്‍ണ്ണനെ കാണുമ്പോള്‍ ബഹുമാനിക്കുന്നതിനുവേണ്ടി ഇരിക്കുന്നിടത്തുനിന്ന് എഴുന്നേല്‍ക്കുന്ന രീതി സ്വീകരിക്കാനുള്ള വൈമനസ്യം കൊണ്ടാണ് ഇരിക്കാത്തത്. എന്ന് അദ്ദേഹം തന്നെ എം.എം. വര്‍ക്കിയോട് പറഞ്ഞതായി എം.എം.വര്‍ക്കിയുടെ ആത്മകഥയില്‍ പറയുന്നുണ്ട്. ശ്രീമൂലം അസംബ്ലിയില്‍പോലും ദിവാന്റെ വേഷവും തലേക്കെട്ടുമായി പൊയ്‌ക്കൊണ്ടിരുന്ന അയ്യന്‍കാളിയുടെ വ്യക്തിത്വം ഒന്നു പ്രത്യേകമാണ്. അന്നു പുലയര്‍ നായന്‍മാരെ യജമാനനന്‍ എന്നാണ് സംബോധന ചെയ്യാറുണ്ടായിരുന്നത്. ആ സംബോധനാരീതി ഒഴിവാക്കാന്‍ വേണ്ടി അയ്യന്‍കാളി തന്നെയും യജമാനന്‍ എന്നു വിളിക്കണമെന്ന് അനുയായി കളോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. അവര്‍ അദ്ദേഹത്തെ അയ്യന്‍കാളി യജമാനന്‍ എന്നു വിളിച്ചു. അങ്ങനെ ആ പേര് അയ്യന്‍കാളിക്ക് ആ ദിക്കിലെല്ലാം അനുയായികളുടെ ഇടയില്‍ ഉറച്ചു. അപ്പോള്‍ നായന്‍മാര്‍ തങ്ങളെ യജമാനന്‍ എന്ന് ചേര്‍ത്ത് വിളിക്കരുത് എന്ന് പുലയരോട് ആവശ്യപ്പെട്ടു. രാമന്‍പിള്ള യജമാനന്‍, അയ്യന്‍കാളി യജമാനന്‍, കൃഷ്ണപ്പണിക്കര്‍ യജമാനന്‍. ഏതായാലും വേണ്ടാ. അങ്ങനെ നായന്‍മാര്‍ പുലയരുടെ യജമാനന്‍മാരല്ലാതായി.5 അങ്ങനെയുള്ള അയ്യന്‍കാളിയുടെ എഴുത്തില്‍ ഒന്നിലേറെ പ്രാവശ്യം രാമകൃഷ്ണപിള്ളയെ യജമാനന്‍ എന്ന് സംബോധനചെയ്തതായി കാണുന്നു. അതുകൊണ്ട് അത് അയ്യന്‍കാളിയുടെ വ്യക്തിത്വം അറിയാവുന്നവര്‍ തയ്യാറാക്കിയതല്ല എന്ന് വ്യക്തമാണ്. അത് ഏതോ ഒരു 'നായര്‍ യജമാനന്‍' തയ്യാറാക്കിയ കൃത്രിമ കത്താണ് എന്നാണ് അത് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ആ നായരുടെ ഉള്ളിലിരുപ്പാണ് ആ യജമാന ശബ്ദത്തിലൂടെ പുറത്തുവരുന്നത്. ഈ കത്ത് എഴുതി എന്ന് പറയുന്ന ഘട്ടത്തില്‍ അദ്ദേഹം ശ്രീമൂലം പ്രജാസഭയില്‍ അംഗമായിരുന്നു എന്നാണ് അതില്‍ നിന്നും മനസ്സിലാകുന്നത്. പ്രജാസഭയില്‍ ദിവാനൊപ്പം തലേക്കെട്ടും ഷെര്‍വാണിയും ധരിച്ചു ചെല്ലുന്ന അയ്യന്‍കാളി രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയെ യജമാനന്‍ എന്നു സംബോധന ചെയ്തു എന്ന് ചിന്തിക്കുന്നത് യുക്തിക്ക് ചേരുന്നതല്ല. സായിപ്പിനെ കാണുമ്പോള്‍ കവാത്തു മറക്കുന്ന ആളായിരുന്നില്ല അയ്യന്‍കാളി. മന്നത്തു പത്മനാഭന്‍ തന്റെ ആത്മകഥയില്‍ അയ്യന്‍കാളിയെപ്പറ്റി പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത് ആ തലേക്കെട്ടും ഷെര്‍വാണിയും ധരിച്ച് അയ്യന്‍കാളി വി.ജെ.ടി. ഹാളിലേക്ക് വരുന്നതുകണ്ടാല്‍ ഇതാണോ ദിവാന്‍ എന്നു സംശയിച്ചുപോകും,6 എന്നാണ്. പെരിനാട്ടു ലഹള കഴിഞ്ഞ് അനുരഞ്ജന സമ്മേളനത്തില്‍ ചങ്ങനാശ്ശേരി പരമേശ്വരന്‍ പിള്ളയെപ്പോലും അയ്യന്‍കാളി അങ്ങനെ സംബോധന ചെയ്തില്ല. അക്കാലത്ത് ആ സമ്മേളനത്തിന്റെ വാര്‍ത്ത മലയാളി പത്രം റിപ്പോര്‍ട്ട് ചെയ്തിരുന്നു.

8 1916- ല്‍ അയ്യന്‍കാളി പ്രജാ സഭയില്‍ ചെയ്ത ഒരു പ്രസംഗത്തില്‍ ആക്ഷേപ ഹാസ്യത്തോടെ രാമകൃഷ്ണപിള്ളയുടെ 'പോത്തു-കുതിര പ്രയോഗം'' ഉപയോഗിച്ചതായി പ്രജാസഭാ പ്രൊസിഡിംഗ്‌സില്‍ നിന്ന് ശ്രീ ചെറായി രാമദാസ് ഉദ്ധരിക്കുന്നു. പുലയ പോത്തുകളെയും സവര്‍ണ കുട്ടികളെയും ഒന്നിച്ചിരുന്നുള്ളതിനെ ദാര്‍ശനികവേഷം കെട്ടി എതിര്‍ത്ത യാഥാസ്ഥിതികരേയും പൂര്‍വകാല പ്രാബല്യത്തോടെ അയ്യന്‍കാളി പ്രജാസഭയില്‍ 29-02-1916 ല്‍ നേരിട്ടത്.... കേരളത്തിലെ ലെജിസ്ലേച്ചര്‍ ലൈബ്രറിയിലെ അസംബ്ലി പ്രൊസീ ഡിംഗ്‌സ് 104-ാം പേജില്‍ പറയുന്നു.7 അങ്ങനെയെങ്കില്‍ രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയുടെ 1910 മാര്‍ച്ച് 2-ാം തീയതിയിലെ ലേഖനം മരണം വരെ അയ്യന്‍കാളിയുടെ സ്മൃതിപഥത്തില്‍ ഉണ്ടായിരുന്നു എന്ന് ഊഹിക്കാം. ആ അയ്യന്‍കാളി 1911 ഫെബ്രുവരിയില്‍ രാമകൃഷ്ണ പിള്ളക്ക് ആ കത്ത് എഴുതി എന്നു ചിന്തിക്കുന്നത് അനുചിതമാണ്. അന്നേയ്ക്ക് രാമകൃഷ്ണപിള്ളയുടെ ലേഖനം വന്നിട്ട് ഒരു വര്‍ഷം തികയുകപോലും ചെയ്തില്ല അയ്യന്‍കാളി പ്രജാസഭയില്‍ ആദ്യമായി പ്രസംഗിക്കുന്നത് 1912 ഫെബ്രുവരിയിലാണ്. അദ്ദേഹത്തെ പ്രജാസഭാമെമ്പറായി നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുന്നതുതന്നെ 1911 ഡിസംബറിലാണ്. പിന്നെ എങ്ങനെ അയ്യന്‍കാളി 1911 ഫെബ്രുവരിയില്‍ എഴുതിയ കത്തില്‍ പ്രജാസഭാ നടപടികളെക്കുറിച്ചു പരാമര്‍ശിച്ചു? പ്രജാസഭയിലേയ്ക്ക് നോമിനേറ്റ് ചെയ്യുന്നതിന് മുമ്പുതന്നെ അയ്യന്‍കാളി പ്രജാസഭാ പ്രൊസീഡിംഗ്‌സ് വായിച്ചു കൊണ്ടിരുന്നുവോ? അന്ന് ഇന്നത്തെ പോലെ പ്രജാസഭ പ്രൊസീഡിംഗ്‌സ് പത്രങ്ങളില്‍ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാറു ണ്ടായിരു ന്നുവോ? അങ്ങനെ അനേകം ചോദ്യങ്ങള്‍ ആ കത്തിനെപ്പറ്റി ഉന്നയിക്കാനുണ്ട്. ഒരു കാര്യം ശരിയാണ്, ഏച്ചുവച്ചാല്‍ മുഴച്ചിരിക്കും.

9  ആ കത്തില്‍ അയ്യന്‍കാളി സ്വയം ഒരു ഭീരുവായി വേഷം കെട്ടിയതായി പറയുന്നുണ്ട്. രാമകൃഷ്ണപിള്ളയുടെ നാടുകടത്തലി നെപ്പറ്റി പിന്നെ കൂടിയ പ്രജാസഭാ സമ്മേളനത്തില്‍ ആരും ഒന്നും പറയാതിരുന്നത് ഭയം കൊണ്ടാണ് പോലും! പ്രജാസഭയില്‍ പറയാന്‍ മാത്രമല്ല ഭയം. രാമകൃഷ്ണ പിള്ളയ്ക്ക് അയ്യന്‍കാളി എഴുതി എന്നുപറയുന്ന ആ കത്തില്‍പോലും നാടുകടത്തലിനെപ്പറ്റി പറയാന്‍ അയ്യന്‍കാളി ഭയപ്പെടുന്നു. ഭയം എന്നവാക്ക് ജീവിതത്തില്‍ ഒരിയ്ക്കല്‍ പോലും ഉച്ചരിച്ചിട്ടില്ലാത്ത, അങ്ങനെയൊരു വാക്ക് സ്വപ്നം കാണാന്‍ പോലും കഴിയാത്ത8 അയ്യന്‍കാളിയെ ഒരു ഭീരുവായി ചിത്രീകരിക്കുന്ന ആ കത്ത് ചമച്ചവന്‍ വെറും ഒരു വിഡ്ഢി മാത്രമല്ല ഒരു ദുരുദ്ദേശക്കാരന്‍ കൂടിയാണ്.


കുറിപ്പുകള്‍

1. ദേശാഭിമാനി ദിനപത്രം കണ്ണൂര്‍ എഡീഷന്‍ ഉല്‍ഘാടനപതിപ്പ്, 1994 ജനുവരി 31
2. മാധവന്‍, പി.കെ. ടി. കെ മാധവന്‍, പേജ് 58
3. കണ്ണൂര്‍ എഡീഷന്‍ ഉല്‍ഘാടന പതിപ്പ്
4. ടി പത്രം
5. ദലിത് ബന്ധു, മഹാനായ അയ്യന്‍കാളി, കാണുക.
6. മന്നത്തിന്റെ സമ്പൂര്‍ണ കൃതികള്‍
7. രാമദാസ് ചെറായി, അയ്യന്‍കാളിക്ക് ആദരത്തോടെ, പേജ് 141
8. ദലിത് ബന്ധു, മഹാനായ അയ്യന്‍കാളി, കാണുക.