"Until the lions have their own historians the history of the hunt will always glorify the hunter...."
- Chinua Achebe

2016, സെപ്റ്റംബർ 1, വ്യാഴാഴ്‌ച

ഏകശ്ലോകി - മനോജ് ബ്ലിസ്



The Great eternal truths and Principles of life antedate all religious - Dr. Joseph Murphy

പ്രശസ്ത സ്പാനിഷ് ചലച്ചിത്രകാരനായ ലൂയിബുനിവലിന്റെ 'നസാറിന്‍' എന്ന സിനിമയില്‍, ക്രിസ്തുതുല്യമായ ജീവിതം നയിക്കുന്ന നസറിന്‍ എന്ന കഥാപാത്രം സത്യാന്വേഷികളെപ്പോലെ 'സത്യ'ത്തെക്കുറിച്ച് പലതരത്തിലുള്ള മിഥ്യാധാരണകള്‍ വെച്ചു പുലര്‍ത്തുന്ന ഒരു കഥാപാത്രമാണ്. സിനിമയിലുടനീളം അയാള്‍ ക്രിസ്തുവിന്റേതെന്നു കരുതുന്ന ജീവിതമൂല്യങ്ങള്‍ ഉയര്‍ത്തി പ്പിടിക്കുന്നു. അത് തന്റെ ജീവിതത്തില്‍ യഥാര്‍ത്ഥ്യമാക്കുവാനും ശ്രമിക്കുന്നു. പക്ഷെ, ദൗര്‍ഭാഗ്യം എന്നു പറയട്ടെ ക്രിസ്തുവിന്റെ മൂല്യങ്ങള്‍ അതേപടി തന്റെ ജീവിതത്തില്‍ പകര്‍ത്തുന്ന അയാള്‍ക്ക് തിരിച്ചടികളാണ് എവിടെ നിന്നും ലഭിക്കുന്നത്. ആളുകള്‍ അയാളെ കളിയാക്കുന്നു, സംശയത്തോടെ വീക്ഷിക്കുന്നു, അയാളെ ഉള്‍ക്കൊള്ളുവാന്‍ ആരും തയാറല്ല എന്നു മാത്രമല്ല, അയാള്‍ ഒരു അപകടകാരിയാണെന്നു പോലും വിധിക്കുന്നു. സിനിമയുടെ അവസാനഭാഗത്തേക്ക് നീങ്ങുമ്പോള്‍ നസറിന് ഒരു കാര്യം മനസിലാകുന്നു. താന്‍ ക്രിസ്തുവിനെ അനുകരിക്കുക യാണെന്ന വസ്തുത, വെറും ഉപരിപ്ലവമായ, പൊള്ളയായ അനുകരണം. ദരിദ്രയായ ഒരു വൃദ്ധയുടെ കയ്യില്‍ നിന്നും ഒരു തണ്ണിമത്തങ്ങ ദാനമായി നസറിന്‍ സ്വീകരിക്കുന്ന ദൃശ്യത്തോടെ സിനിമ അവസാനിക്കുന്നു. ഈ ദൃശ്യത്തെക്കുറിച്ച് പ്രമുഖ മെക്‌സിക്കന്‍ കവിയായ ഒക്ടോവിയാ പാസ് പറയുന്നത് ഇപ്രകാരമാണ് 'നസറിന് ദൈവത്തെ നഷ്ടപ്പെടുന്നു, പക്ഷെ അയാള്‍ മനുഷ്യനെ കണ്ടെത്തുന്നു.' (He has lost God, but he has found men) ഒരു കലാകാരന്‍ എന്ന നിലക്ക് ബുനുവലിന്റെ സത്യാന്വേഷണം 'മനുഷ്യന്‍' എന്ന ആശയത്തില്‍ ഒതുങ്ങുന്നു. ഇത് ബുദ്ധിപരമായ തലം മാത്രമാണ്. അനുഭവവേദ്യമായ തലമല്ല. പക്ഷെ ഈ മനുഷ്യന്‍ എന്ന കണ്ടുപിടിത്തത്തോടു കൂടി സത്യാന്വേഷണം പൂര്‍ത്തിയാകുന്നില്ല. ഇത് പാതയിലെ ഒരു വഴിവിളക്ക് മാത്രമാണ്, മുന്നോട്ടു പോകാന്‍ സഹായിക്കുന്ന ഒരു വഴിവിളക്ക്. എല്ലാ മനുഷ്യരേയും പോലെ ബുനുവലും സത്യത്തെ പുറമേ കാണുവാനാണ് ശ്രമിക്കുന്നത്, പക്ഷെ സത്യം പുറമേ തിരയുക എന്നത് നിഷ്ഫലം മാത്രമല്ല, പ്രയോജന രഹിതവുമാണ്. ഒരു നേരം കൊല്ലി ഇടപാട് അഥവാ entertainment എന്ന തലം മാത്രമാണ് സത്യം പുറമേ അന്വേഷി ക്കുന്ന പരിപാടിയില്‍ ഉള്ളത്. എവിടെ വേണമെങ്കിലും പോകാം, പുസ്തകങ്ങള്‍ തിരയാം, ബിംബങ്ങളില്‍ വിശ്വാസമര്‍പ്പിക്കാം, മറ്റുള്ളവരുടെ വാക്കുകള്‍ കേള്‍ക്കാം, ഏതെങ്കിലും വിശുദ്ധനേയോ ഗുരുവിനേയോ അനുകരിക്കാം, പക്ഷെ സത്യം അവിടെ ഒന്നുമില്ല.

ഇനി വേറെ ഒരു ഉദാഹരണത്തിലേക്ക് കടക്കാം. ഇത് കഥയല്ല, മറിച്ച് ജീവിതാനുഭവമാണ്. 'ക്രിസ്ത്യന്‍സെന്‍' എന്ന ആത്മകഥാ ഗ്രന്ഥത്തിലുള്ള ഒരു സംഭവം. ഇതിന്റെ കര്‍ത്താവായ ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍ എന്ന പുരോഹിതന്‍ സെന്‍ബുദ്ധമാര്‍ഗം പരിശീലി ക്കുവാനായി ഒരു സെന്‍ഗുരുവിന്റെ അടുത്തു ചെല്ലുകയും അദ്ദേഹം ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണെ ധ്യാനം അഭ്യസിപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു. ദിവസങ്ങളോളം നീണ്ടുനില്ക്കുന്ന ഏകാന്തമായ ധ്യാന അഭ്യാസത്തിനിടയില്‍ ഇടക്ക് ഗുരു ശിഷ്യന്റെ പുരഗോതി അറിയുവാന്‍ ചെല്ലും. ഒരു ദിവസം ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍ പറയുന്നു, 'ധ്യാനം പുരോഗമിക്കവേ, എന്റെ ചുറ്റും പ്രപഞ്ചം ആകമാനം ഞാന്‍ ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യം അനുഭവിക്കുക യായിരുന്നു. എന്റെ ഉള്ളില്‍ ഭയങ്കര ആഹ്ലാദം തിരതല്ലി. എവിടെയും ദൈവം, ദൈവം മാത്രം'. ഈ സമയത്ത് സെന്‍ ഗുരു ധ്യാനത്തിന്റെ പുരോഗതി അറിയുവാനായി ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍ന്റെ അടുക്കല്‍ വന്ന് ആരാഞ്ഞു. ആഹ്ലാദത്തില്‍ മുഴുകിയിരുന്ന ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍ തന്റെ അവസ്ഥ ഗുരുവിനെ പറഞ്ഞു കേള്‍പ്പിച്ചു. അപ്പോള്‍ ഗുരു പറഞ്ഞു 'കൊള്ളാം ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍, പക്ഷെ അതുപോരാ ദൈവം ഇല്ലാതവുകയും ഫാദര്‍ ജോണ്‍സണ്‍മാത്രം അവശേഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥവരെ യും ധ്യാനം തുടര്‍ന്നുകൊള്ളൂ.' ബോധോദയത്തിന്റെ നിറവില്‍ നിന്നും വരുന്ന ലളിതവും സഹജവുമായ വാക്കുകള്‍, ഇവിടെ കൃത്രിമവും ഔപചാരികവുമായ യാതൊരു വളച്ചൊടിക്കലുമില്ല. ഇവിടെ സത്യത്തില്‍ നിന്നുള്ള ഒളിച്ചോട്ടമില്ല, മറിച്ച് യാഥാര്‍ത്ഥ്യ ങ്ങളുമായി സ്വഛവും ശാന്തവുമായ ഇടപെടല്‍ മാത്രം. ലിന്‍ ചി എന്ന സെന്‍ ഗുരു പറഞ്ഞതുപോലെ: ' To seek Budha is to lose Budha' . പുറമേ എത്ര തിരഞ്ഞാലും സത്യത്തില്‍ നിന്നും അകലുകയേയുള്ളൂ. സ്വന്തം ശരീരത്തിന്റേയും മനസിന്റേയും പരിധികളില്‍ സത്യത്തെ ദര്‍ശിക്കുക. സ്വാനുംഭവം. അത്രമാത്രം.

ഇത്രയും പറഞ്ഞുകൊണ്ട് നമുക്ക് ശങ്കരന്റെ 'ഏകശ്ലോകി' എന്ന കൃതിയിലേക്ക് കടക്കാം. സത്യത്തെ ഒറ്റശ്ലോകത്തില്‍ പ്രതിപാദിക്കുന്ന ലളിതമായ ഒരു കൃതിയാണിത്. സത്യാന്വേഷിയായ ശിഷ്യനും ഗുരുവും തമ്മിലുള്ള സംഭാഷണ രൂപത്തിലാണ് ഏകശ്ലോകി രചിച്ചിരിക്കുന്നത്.

നിനക്ക് എന്താണ് വെളിച്ചം?
എനിക്ക് പകല്‍സൂര്യനാണ് വെളിച്ചം
രാത്രിയില്‍ ദീപം തുടങ്ങിയവ
അതിരിക്കട്ടെ, സൂര്യനേയും ദീപത്തേയും കാണുന്നകാര്യത്തില്‍ വെളിച്ചമെന്താണ്?
പറയൂ
അതിന് കണ്ണാണ് വെളിച്ചം
അതടച്ചുകഴിഞ്ഞാല്‍ പിന്നെ എന്താണ് വെളിച്ചം?
ബുദ്ധിയാണ് വെളിച്ചം.
ബുദ്ധിയെ കാണുന്ന കാര്യത്തില്‍ എന്താണ് വെളിച്ചം?
അക്കാര്യത്തില്‍ ഞാന്‍ തന്നെയാണ് വെളിച്ചം?
അതുകൊണ്ട് നീയാണ് വെളിച്ചങ്ങളുടെയൊക്കെ അങ്ങേയറ്റത്തെ വെളിച്ചം!
അങ്ങനെ തന്നെ.

സത്യം മറഞ്ഞു കിടക്കുന്നത് അവനവനിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവനവനില്‍ത്തന്നെ വേണം സത്യത്തെ തിരയുവാനും, അനുഭവവേദ്യമാക്കാനും. അഹം ബ്രാഹ്മാസ്മി, തത്വമസി തുടങ്ങിയ ലളിതമായ വാചകങ്ങള്‍ ഉണ്ടെങ്കിലും അവ വാക്കുകളായി മാത്രമേ നിലനില്ക്കുകയുള്ളൂ. തത്ത ഏറ്റു പറയുന്നതു പോലെ മന്ത്രോച്ചാരണം നടത്തിയതുകൊണ്ടും ഫലമില്ല. ശങ്കരന്റെ ഈ കൃതി സത്യാന്വേഷികളെ സംബന്ധിച്ച് യുക്തിസഹജമായി സത്യത്തിലേക്ക് എത്തുവാനുള്ള വഴികാട്ടിയാണ്, ചന്ദ്രനെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്ന ചൂണ്ടുവിരലാണ്. ചൂണ്ടുവിരല്‍ ചന്ദ്രനാണ് എന്ന് തെറ്റിദ്ധരിക്കരുത്. പ്രശസ്ത ജര്‍മന്‍ സാഹിത്യകാരനായ ഹെര്‍മന്‍ ഹെസ്സെയുടെ വാക്കുകള്‍ ശ്രദ്ധിക്കാം. ' I hsd often toyed with pictures of the future, dreamed of roles which might be assigned to me - as Poet, may be, or prophet or painter or kindred vocation. All that was futile. I was not there to write Poetry, to preach or paint; nether I nor any other man was there for that purpose. They were only incidental things. There was only one true vocation for everybody, to find the way to himself. He might end as a Poet, lunantic, Prophet or criminal - that was not this affair; ultimately it was of no account. His affairb was to discover his own destiny, not something of his own choosing and live itout wholly and resoluty within himself. Anything ele was merely a half life, an attempt at evasion, an escape into the ideals of the masses, complacency and fear of his inner soul'

മരച്ചുവട്ടില്‍, വിശാലമായ ആകാശത്തിന് കീഴെ, രാത്രി ഏറെ ചെന്ന സമയത്ത് സത്യത്തെ ദര്‍ശിച്ച് തന്നില്‍ത്തന്നെ അനുഭവവേദ്യമാക്കിയ ഗൗതമന്‍ ബോധോദയത്തിലേക്ക് ഉയര്‍ന്ന് ബുദ്ധനായപ്പോള്‍ അദ്ദേഹത്തിന് തന്റെ പൂര്‍വജന്മങ്ങളെ അറിയാനായി. അദ്ദേഹത്തിന് അപ്പോഴാണ് അറിവായത് തന്റെ ഓരോ പൂര്‍വജന്മത്തിലും താന്‍ പുറമേ ഈശ്വരനേയും തേടി അലയുകയായിരുന്നുവെന്ന്, എത്ര ജന്മങ്ങള്‍.... 

പക്ഷെ ഈ ജന്മത്തില്‍ താന്‍ തന്റെ ഉള്ളില്‍ത്തന്നെ ശരീരത്തിന്റേയും മനസിന്റേയും പരിധിയില്‍ സത്യം അനുഭവിക്കുന്നു. അനന്തമായ പ്രപഞ്ച സത്യം - എല്ലാ ചരാചരങ്ങളിലും ഒരു പോലെ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന നിത്യമായ നിയമം - അദ്ദേഹം അതിനെ 'ധമ്മ' (പാലി വാക്ക് - ബുദ്ധന്റെ കാലത്ത് സാധാരണക്കാര്‍ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നത് പാലി ഭാഷയാണ്) എന്ന നാമം നല്കി.

അവസാനം ജനന മരണ ചക്രങ്ങളില്‍ നിന്ന് മോചനം.

1. Luis Bunuel - Nazarin.
2. Fr. William Johnson - Christian Zen
3. Prof. G Balakrishnan Nair - പ്രൗഢാനുഭൂതി.
4. Herman Hesse - Demian