"Until the lions have their own historians the history of the hunt will always glorify the hunter...."
- Chinua Achebe

2018, ജനുവരി 30, ചൊവ്വാഴ്ച

സന്ത് തുക്കാറാം: ജാതീയതക്കെതിരെ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനം നയിച്ച വിപ്ലവം


സിനിമയുടെ മികവ് പരിശോധിക്കുന്ന ഉരകല്ല് അഭിനയമാണെങ്കില്‍ ചരിത്രത്തിലെ അദ്വിതീയസ്ഥാനം 1936 ല്‍ ഇറങ്ങിയ 'സന്ത് തുക്കാറാം' എന്ന മറാത്തി സിനിമക്കാണ്. പുറത്തിറങ്ങിയ വര്‍ഷംതന്നെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വെനീസ് അന്താരാഷ്ട്ര ഫിലിം ഫെസ്റ്റിവെലില്‍ വെച്ച് മികച്ച മൂന്ന് സിനിമകളില്‍ ഒന്നായി സന്ത് തുക്കാറാം തെരഞ്ഞെടുക്കപ്പെട്ടു. അ്കാലത്തെ ബോക്‌സ് ഓഫീസ് റെക്കോര്‍ഡുകളും സന്ത് തുക്കാറാം ഭേദിക്കുകയുണ്ടായി. ഒരേ തിയേറ്ററില്‍ത്തന്നെ തുടര്‍ച്ചയായി നൂറിലേറെ ദിവസങ്ങള്‍ പ്രദര്‍ശിപ്പിച്ച ആദ്യ ഇന്ത്യന്‍ സിനിമ എന്ന ഖ്യാതിയും സന്ത് തുക്കാറാം നേടുകയുണ്ടായി. പ്രഭാത് ഫിലം കമ്പനി നിര്‍മിച്ച സന്ത് തുക്കാറാം സംവിധാനം ചെയ്തത് വിഷ്ണുപന്ത് ഗോവിന്ദ് ഡാംലെയും ഷെയ്ക്ക് ഫത്തേലാലും സംയുക്തമായാണ്.

17 ആം നൂറ്റാണ്ടില്‍ മഹാരാഷ്ട്രയിലെ പൂനക്കടുത്തുള്ള ദേഹുവില്‍ ജീവിച്ചിരുന്ന വൈഷ്ണവ ഭക്തകവിയാണ് സന്ത് തുക്കാറാം. ജീവിതകാലം 1608 - 1650 എന്ന് കണക്കാക്കുന്നു. ഇദ്ദേഹം 'വര്‍കാരി' എന്ന ഭക്തിപ്രസ്ഥാന ശാഖയില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിലും വടക്കന്‍ കര്‍ണാടകയിലുമായി ഈ പ്രസ്ഥാനം വ്യാപിച്ചിരുന്നു. തീര്‍ത്ഥാടകര്‍ എന്ന സാമാന്യ അര്‍ത്ഥത്തിലാണ് വര്‍കാരി എന്ന പദം വ്യവഹരി ക്കപ്പെടുന്നതെങ്കിലും അത് പന്ഥാര്‍പൂര്‍ ആരാധനാമൂര്‍ത്തിയായ പാണ്ഡുരംഗനെ (കൃഷ്ണനെ - മഹാവിഷ്ണു) സ്തുതിക്കുന്ന ഭക്തകവി ഗായകരെയാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. ജ്ഞാനേശ്വര്‍, നാംദേവ്, ചൊക്കമേള, ഏകനാഥ്, തുക്കാറാം എന്നിവരാണ് ഈ പ്രസ്ഥാനത്തിലെ പ്രമുഖര്‍.

കുംഭി സമുദായത്തിലാണ് തുക്ക ജനിച്ചത്. കുംഭി പിന്നോക്ക സമുദായമാണ്. 
കുഭകാരന്മാരുടെ സമുദായ മായ പാട്ടീല്‍, പട്ടികജാതികളില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്ന ജാഥവ് എന്നിവര്‍ കുംഭി സമുദായത്തില്‍ നിന്ന് ഉരുത്തിരിഞ്ഞവരാണെന്ന് ഇതുസംബന്ധിച്ച പഠനങ്ങളില്‍ നിന്ന് വ്യക്തമാകുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രമാണ് കുംഭികള്‍ക്ക് ഭൂരിപക്ഷമുള്ള പ്രദേശമെങ്കിലും ഇവര്‍ കര്‍ണാടകയിലും കേരളത്തിലും വ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് ആ പഠനങ്ങളില്‍ സൂചനകളുണ്ട്.

തുക്ക ആധ്യാത്മികജിവിതം നയിച്ചുതുടങ്ങുന്നത്, ഒരു ക്ഷാമകാലത്ത് തന്റെ ആദ്യഭാര്യയും മകനും നഷ്ടമായതിന് ശേഷമാണ്. കാര്‍ഷികവൃത്തി, വിശിഷ്യാ എരുമവളര്‍ത്തലില്‍ ഏര്‍പ്പെട്ടാണ് തുക്ക കുടുംബം ജീവിച്ചിരുന്നത്. രണ്ടാമത്തെ ഭാര്യയായ ആവലി ഒരു വഴക്കാളിയും അവരിലുണ്ടായ രണ്ടുമക്കളില്‍ ഒരാള്‍ അംഗവൈകല്യത്തോടെ പിറക്കുകയും ചെയ്തതോടെ തുക്ക ഭൗതിക ജീവിതം വെടിഞ്ഞു. പന്ഥാര്‍പൂരിലെ ആരാധാനാലയത്തിലെത്തി മൂര്‍ത്തിയായ പാണ്ഡുരംഗയെ സ്തുതിച്ച് കീര്‍ത്തനങ്ങളെഴുതി ആലപിച്ച് ആധ്യാത്മികജീവിതത്തില്‍ വ്യാപൃതനായി. തുക്കാറാമിന്റെ ജീവിതത്തിലെ ഈ ഗതിമാറ്റം പരിതാപകരമായി തുടര്‍ന്നിരുന്ന കുടുംബസ്ഥിതിയെ ഒന്നുകൂടി സങ്കീര്‍ണമാക്കി. എരുമകളെ പരിപാലിച്ചുകൊണ്ട് സദാസമയവും കഷ്ടപ്പെട്ട ആവലി തന്റെ കുടുംബത്തെ ഒറ്റുക്കുനയിക്കാന്‍ പരിശ്രമിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു. ഭര്‍ത്താവായ തുക്കാറാമിനോട് കടുത്ത ഈര്‍ഷ്യ വെച്ചുപുലര്‍ത്തുന്നതിനിടയിലും ആവലി ഭര്‍തൃഭക്തി കൈവെടിയുന്നില്ല. 

ആരാധനായലത്തില്‍ തുക്കാറാം എത്തുന്നതും സ്തുതിഗീതങ്ങള്‍ രചിക്കുന്നതും ബ്രാഹ്മണനായ സാലോമാലോക്ക് രസിച്ചിരുന്നില്ല. അയാള്‍ കീര്‍ത്തനങ്ങള്‍ താനെഴുതിയതാണെന്നും തുക്കാറാം അത് മോഷ്ടിച്ചതാണെന്നും ആരോപിച്ചു. സോലോമാലോ പിന്നീട്, തന്നേക്കാള്‍ മുതിര്‍ന്ന ബ്രാഹ്മണനായ പണ്ഡിറ്റ് രാമേശ്വര്‍ ശാസ്ത്രിയെ ദേഹുവിലേക്ക് വിളിച്ചുവരുത്തി, തുക്കാറാമിന് മേല്‍ നടപടിയെടുക്കണമെന്ന് ആവശ്യപ്പെട്ടു. കാരണം ശൂദ്രനായ തുക്കാറാമിന് വിദ്യാഭ്യാസം ചെയ്യുവാനോ, കീര്‍ത്തനങ്ങള്‍ രചിക്കുവാനോ ആലപിക്കാനോ അവകാശമില്ല! രാമേശ്വര്‍ ശാസ്ത്രി, തുക്കാറാമിന്, എഴുതിയ കീര്‍ത്തനപുസ്തകങ്ങള്‍ മുഴുവന്‍ നദിയില്‍ മുക്കിക്കളയണ മെന്നുള്ള ശിക്ഷ വിധിച്ചു. മേലില്‍ കീര്‍ത്തനങ്ങള്‍ എഴുതിപ്പോകരുതെന്നും ശാസിച്ചു. അതനുസരിച്ച് തുക്കാറാം താന്‍ എഴുതിയ വൈഷ്ണവ ഭക്തികാവ്യ രചനകള്‍ മുഴുവന്‍ നദിയിലെ വെള്ളത്തില്‍ മുക്കി നശിപ്പിക്കുന്നു. പ്രതിഷേധസമരമെന്നതുപോലെ, പതിമൂന്ന് ദിവസത്തേളം തുക്കാറാമും കുടുംബവും നദിക്കരയില്‍ പട്ടിണി കിടന്നു! പാണ്ഡുരംഗയുടെ ശക്തിയാല്‍ (സിനിമയിലെ ആവിഷ്‌കാരമനുസരിച്ച്) അവയെല്ലാം കേടുപാടുകള്‍ കൂടാതെ നദിയില്‍ നിന്നും പൊന്തിവന്ന് വീണ്ടും തുക്കാറാമിന്റെ അടുത്ത് സ്ഥാപിതമാകുന്നു. 

രാമേശ്വര്‍ ശാസ്ത്രികള്‍ക്ക് കടുത്ത ദീനം പിടിപെടുന്നു. അതില്‍ നിന്നു മുക്തിനേടുന്ന തിനായി ശാസ്ത്രികള്‍ തുക്കറാമിന്റെ അടുത്തുവന്ന് മാപ്പിരക്കുന്നു. അതിനുശേഷം ശാസ്ത്രികള്‍ തുക്കാറാമിന്റെ അനുയായിയായി മാറുന്നു. സലോമാലോ ഇതുകൊണ്ടൊന്നും അടങ്ങുന്ന മട്ടുകാരനല്ലായിരുന്നു. അയാള്‍ ഛത്രപതി ശിവജിയുടെ അടുക്കലെത്തി തുക്കാറാമിനെക്കുറിച്ച് അപകീര്‍ത്തികരമായി സംസാരിക്കുന്നു. തുക്കാറാമിനെ പരീക്ഷിക്കാന്‍ തന്നെ ഛത്രപതി ശിവജി തീരുമാനിക്കുന്നു. ഛത്രപതി വെച്ചുനീട്ടുന്ന ഭൗതിക സ്ഥാനമാനങ്ങളും സുഖഭോഗവസ്തുക്കളും തുക്കാറാം നിരസിക്കുന്നു. തുക്കാറാമിന്റെ ആത്മീയജീവിതത്തില്‍ മതിപ്പുവരുന്ന ഛത്രപതി പിന്നീട് സാലോമാലോ പറഞ്ഞതൊന്നും ചെവിക്കൊണ്ടില്ല. ദുഷ്ടബുദ്ധിയായ സലോമാലോ അതോടെ ഛത്രപതി ശിവജിയേയും ശ്ത്രുവായി കാണുന്നു. മുഗള്‍ സൈന്യം ദേഹുവിലെത്തിയപ്പോള്‍ സാലോമാലു അവരെ ഛത്രപതി ശിവജിക്കെതിരേ തിരിച്ചുവിടാന്‍ അവരുമായി സഖ്യം ചെയ്യുന്നു! 

തുക്കാറാം തന്റെ ഭക്തിഗാനരചനകള്‍ പൂര്‍ത്തിയാക്കിക്കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ പാണ്ഡുരംഗഭഗവാന്‍ അവയെല്ലാം സ്വര്‍ഗത്തിലേക്ക് എടുത്തുകൊണ്ടുപോകുന്നു. ഉടലോടെതന്നെ സ്വര്‍ഗത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുവാന്‍ തുക്കാറാമിന് അനുവാദം നല്കുകയും ചെയ്യുന്നു. ആവലിയെ കൂടെവരാന്‍ ക്ഷണിച്ചുവെങ്കിലും, രണ്ടു മക്കളുടെ സംരക്ഷണത്തെ കരുതി അവള്‍ ഭൂമിയില്‍ത്തന്നെ കഴിഞ്ഞുകൂടുന്നു!

ബ്രാഹ്മണിത്ത ധാര്‍ഷ്ട്യങ്ങളെ അങ്ങേയറ്റം ചോദ്യം ചെയ്യുന്നുണ്ട് സന്ത് തുക്കാറാം. തുക്കറാമിന്റെ വിദ്യാഭ്യാസവും ഭക്തിഗാനരചനയും ആദ്യമേതന്നെ ശൂദ്രര്‍ക്ക് വിദ്യാധികാരമില്ലെന്ന ബ്രാഹ്മണിക്കല്‍ ശാസനകളെ തകര്‍ത്തെറിയുന്നുണ്ട്. പാണ്ഡുരംഗ എന്നുവിളിക്കുന്ന മൂര്‍ത്തീവിഗ്രഹം കറുത്ത നിറത്തിലാണ് രൂപപ്പെടു ത്തിയിരിക്കുന്നത്. പാണ്ഡുരംഗ എന്ന പേരിന് അര്‍ത്ഥം വെളുത്ത നിറമുള്ളത് എന്നാണല്ലോ. ഈ 'കരിമോന്തയെ' ഞാനിന്നു കാണിച്ചുതരാം എന്നു പറഞ്ഞ് ആവലി ആ വിഗ്രഹത്തെ പുച്ഛിക്കുന്നുമുണ്ട്. അവളാകട്ടെ അംഗവൈകല്യമുള്ള തന്റെ കുട്ടിയെ വിഗ്രഹത്തിന്റെ മുന്നിലേക്ക് എറിഞ്ഞുകൊടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നുണ്ട്. ( പാണ്ഡുരംഗയുടെ അനുഗ്രഹത്താല്‍ കുട്ടിയുടെ ദീനം ഭേദമാകുന്നുണ്ട്) ദീനം ഭേദമാക്കിയതിനുള്ള നന്ദിപ്രകടനമായിട്ടാണെങ്കിലും ബ്രാഹ്മണനെക്കൊണ്ട് ശൂദ്രന്റെ പാദാരവിന്ദങ്ങളെ വന്ദിപ്പിക്കുന്നുണ്ട്. ബ്രാഹ്മണന്‍ ശൂദ്രന്റെ ശിഷ്യനായി മാറുന്നു! ഇവിടെ വര്‍ണവ്യവ സ്ഥയുടെ നഗ്നമായ നിഷേധമാണ് കാണുന്നത്. ഇതിനൊക്കെ പുറമേയാണ് ബ്രാഹ്മണര്‍ മുഗളരുമായി സഖ്യം ചെയ്യുന്നത്. ബ്രാഹ്മണിത്ത ശാസനകള്‍ക്ക് വിരുദ്ധമായ ഏര്‍പ്പാടാണ് ഇത്. കാര്യംകാണാന്‍ ആരുമായും സഖ്യമാകാമെന്ന വിചാരം ബ്രാഹ്മണരിലും ശക്തമായി നിലനില്ക്കുന്നു. 

എന്നാല്‍ ഭക്തിപ്രസ്ഥാനം തുടങ്ങിവെച്ച വിപ്ലവത്തിന് തുടര്‍ച്ച കിട്ടാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? അത് ബ്രാഹ്മണമേധാവിത്വത്തിന് അറുതിയാകാതിരുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്? ഈ പ്രശ്‌നങ്ങള്‍ക്ക് യുക്തമായ ഉത്തരം ഡോ. ബി ആര്‍ അംബേഡ്കര്‍ നല്കുന്നുണ്ട്. സന്ത് ചൊക്കമേളക്ക് ഉചിതമായ ഒരു സ്മാരകം വേണമെന്ന ആഗ്രഹം അനുയായികളുടെ ഇടയില്‍ നിന്നും പൊന്തിവന്നപ്പോള്‍ ഡോ. അംബേഡ്കര്‍ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു : 'ഞാന്‍ ഒരു വിഗ്രഹാരാധകന്‍ അല്ല; ഉപയുക്തതാവാദിയാണ്. അതിനാല്‍ സന്യാസകവിയായ ചൊക്കമേളക്ക് സ്മാരകം പണിയുന്നതിനേക്കാള്‍ ഉചിതമായത് ആ മഹാത്മാവില്‍ പൂര്‍ണമായ മനസ്സും ശരീരവും അര്‍പ്പിച്ച് അസ്പൃശ്യത ഉന്മൂലനം ചെയ്യാന്‍ വേണ്ടി ഊര്‍ജസ്വലമായി പ്രവര്‍ത്തിക്കുക എന്നതത്രെ.

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ ഭാഗവതധര്‍മമാര്‍ഗികളായ സന്യാസകവികള്‍ (1300 - 1600) ഒരു ജാതിക്ക് മറ്റുജാതികള്‍ക്കു മേല്‍ക്കോയ്മ സ്ഥാപിക്കാനുതകുന്ന ഈ സാമൂഹ്യ അസമത്വത്തിനും അനീതിക്കും വേണ്ടി നിലനിന്നിരുന്ന ജാതിവ്യവസ്ഥക്കെതിരെ പ്രത്യക്ഷത്തില്‍ പ്രചാരണം നടത്തിയിരുന്നവരല്ല; വ്യക്തികള്‍ എന്ന നിലക്ക് ബ്രാഹ്മണരും ശൂദ്രരും തമ്മില്‍ സമത്വം വേണം എന്നല്ല അവര്‍ വാദിച്ചത്; ബ്രാഹ്മണ ശൂദ്രവിഭാഗങ്ങളിലെ ഈശ്വരഭക്തര്‍ തമ്മില്‍ സമത്വം വേണമെന്നാണ്. ഈ പോരാട്ടത്തില്‍ ഭക്തകവികള്‍ വിജയിച്ചു. ജാത്യാതീതമായി ഭക്തര്‍ തമ്മിലുള്ള സമത്വത്തെ ബ്രാഹ്മണര്‍ക്കും അംഗീകരിക്കേണ്ടിവന്നു. ജാതി ഉന്മൂലനം ചെയ്യുന്ന കാര്യത്തില്‍ ഈ സന്യാസകവികളുടെ പോരാട്ടത്തിന് സമൂഹത്തിനുമേല്‍ യാതൊരു പ്രത്യാഘാതവും ഉണ്ടാക്കാനായില്ല. മനുഷ്യന്റെ മൂല്യം സ്വയം സിദ്ധമാണ്, സ്വയം സ്പഷ്ടമാണ്; ഭക്തിയുടെ പകിട്ടുകൊല്ല അവന് മൂല്യം കൈവരുന്നത്. ഈ വസ്തുത സ്ഥാപിക്കാനായി സന്യാസകവികള്‍ ഒന്നും ചെയ്തില്ല. മറിച്ച്, അവരുടെ പോരാട്ടം അധഃകൃതവര്‍ഗക്കാര്‍ക്ക് വലിയ വിനയാവുകയാണ് ചെയ്തത്. ചൊക്കമേളയുടെ പദവി കൈവരിക്കാനായാല്‍ ആദരിക്കാം എന്ന വാദം ഉന്നയിച്ച് അവരെ നിശബ്ദരാക്കാന്‍ ബ്രാഹ്മണര്‍ക്ക് അവസരം സൃഷ്ടിച്ചു എന്നത് മാത്രമാണ് സന്യാസകവിള്‍ തങ്ങളുടെ പോരാട്ടത്തിലൂടെ ചെയ്തത്. വിവിധ ഭക്തിപ്രസ്ഥനങ്ങള്‍ക്കിടയില്‍ത്തന്നെ വലിയ ജാതിക്കുശുമ്പുകള്‍ നിലനില്ക്കുന്നുണ്ട്. അതുകൊണ്ട് അവരൊക്കെ സമത്വം, നീതി, മാനവികത എന്ന സന്ദേശത്തിനുനേരെ കണ്ണടക്കുകയാണ് ചെയ്യുന്നത്. മാത്രമല്ല, അവിശ്വസനീയമായ അത്ഭുതപ്രവൃത്തികളെ പര്‍വതീകരിച്ചു കാണിക്കുകയാണ് അവര്‍.' (സമ്പൂര്‍ണകൃതികള്‍. വാല്യം. 37. പേജ് 6,7) ഭക്തിപ്രസ്ഥാനം ഒരു വിപ്ലവമാകാതെപോയതിനുള്ള കാരണമെന്തെന്നുള്ള ചോദ്യത്തിന് ഇതില്‍ പരം ഒരു വിശദീകരണം ലഭിക്കാനില്ല.

പാത്രാവതാരകരുടെ അഭിനയമികവാണ് സിനിമയിലെ ഏറ്റവും മുന്‍ഗണനാര്‍ഹമായ സവിശേഷത. വിഷ്ണുപന്ത് പാഗിന്‍സ് എന്ന നടനാണ് തുക്കാറാമിനെ അവതരിപ്പിക്കു ന്നത്. അദ്ദേഹത്തിന്റെ രണ്ടാം ഭാര്യയായ അവലിയെ ഗൗരി എന്ന നടിയും അവതരിപ്പിക്കുന്നു. സാലോമാലോയായി ശ്രീ ഭഗവന്തും വേഷമിടുന്നു. സന്ത് തുക്കാറാമിന്റെ ജീവിതത്തെ ആധാരമാക്കി കഥ തയാറാക്കിയത് ശിവ്‌റാം വശീല്‍ക്കറാണ്. മായാജാലക്കാഴ്ചകളുടെ ധാരാളിത്തമാണ് സിനിമയുടെ ഒരേയൊരു ന്യൂനതയായി പറയാവുന്നത്. തുക്കാറാമും ഛത്രപതി ശിവജിയും ചരിത്രപുരുഷന്മാരാ ണല്ലോ; മുഗള്‍ ഭരണം ചരിത്രവസ്തുതയും. കഥാരചനയില്‍ ശിവ്‌റാം വശീല്‍ക്കര്‍ കൂടുതല്‍ അവധാനത ദീക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ടായിരുന്നു. ഛായാഗ്രഹണം എ അവധൂവും സംഗീതസംവിധാനം കേശവറാവു ഭോലെയും നിര്‍വഹിച്ചു. തുക്കാറാം രചിച്ച അതേ കീര്‍ത്തനങ്ങള്‍ തന്നെയാണ് സിനിമയിലും ആലപിച്ചിട്ടുള്ളത്. പുറമേയുള്ള ഒരു ഗാനം ശാന്താറാം അതവാലെ എഴുതിയതാണ്.