"Until the lions have their own historians the history of the hunt will always glorify the hunter...."
- Chinua Achebe

2018, ഫെബ്രുവരി 7, ബുധനാഴ്‌ച

ബലൂട്ട: ജാതിമതിലുകള്‍ ഭേദിച്ച് ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായ ആത്മകഥ, ജയ് ഭീം വിളികളോടെ...


സിനിമയാക്കുന്ന ആദ്യത്തെ ദലിത് ആത്മകഥ ദയാ പവാറിന്റെ ബലൂട്ടയാണെന്ന് കരുതാം. മറാത്തി ഭാഷയില്‍ രചിക്കപ്പെട്ട ബലൂട്ട 1979 ലാണ് പ്രസിദ്ധീകൃത മാകുന്നത്. ഭാവുകത്വപരിണിതികൊണ്ട് ശ്രദ്ധേയമായ ഈ കൃതി ആത്മകഥാകഥ നത്തിലെ സാമ്പ്രദായിക രചനാസങ്കേതങ്ങളെ മൊത്തത്തില്‍ കീഴ്‌മേല്‍ മറിച്ചു. 37 വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം 2015 ല്‍ ഈ കൃതിയുടെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷ പുറത്തുവന്ന ഉടനെതന്നെ അത് ബെസ്റ്റ് സെല്ലറായി മാറി. സ്പീക്കിംഗ് ടൈഗര്‍ എന്ന പ്രസാധക സ്ഥാപനത്തിനുവേണ്ടി ഈ കൃതി പരിഭാഷപ്പെടുത്തിയത് സുപ്രസിദ്ധ എഴുത്തുകാരനായ ജെറി പിന്റോയാണ്.

1982 ല്‍ ബലൂട്ടയെ ആധാരമാക്കി മറാത്തിയില്‍ ഒരു സിനിമ പുറത്തിറങ്ങി. ഭാസ്‌കര്‍ ചന്ദവര്‍ക്കറാണ് സിനിമ സംവിധാനം ചെയ്തത്. സിനിമയുടെ ശീര്‍ഷകം പക്ഷെ 'അത്യാചാര്‍' എന്നായിരുന്നു. അത്യാചാര്‍ എന്നാല്‍ പട്ടികജാതിക്കാര്‍ക്കു നേരെയുള്ള 'അതിക്രമങ്ങള്‍' (അട്രോസിറ്റി) എന്നു തന്നെയാണര്‍ത്ഥം. സിനിമയുടെ ശീര്‍ഷകത്തി ലെ ഈ വ്യതിയാനം, മൂലകൃതി പുറത്തുവരുന്ന കാലത്തുതന്നെ അതിന് ലഭിക്കുമാ യിരുന്ന പെരുമയെ നഷ്ടപ്പെടുത്തിക്കളഞ്ഞു. ഒരു പക്ഷെ, പ്രാതിഭാസികമായ ഒരു ശ്രദ്ധേയത കൃതിയുടെ ഇംഗ്ലീഷ് പരിഭാഷക്ക് ഭാവിയില്‍ ലഭിക്കുമെന്ന് സംവിധായ കനായ ഭാസ്‌കര്‍ ചന്ദവര്‍ക്കര്‍ വിചാരിക്കാനിടയില്ലല്ലോ. എഴുത്തുകാരനായ ദയാ പവാറുമായി കൂടിയാലോചിച്ചിട്ടു തന്നെയാവും ശീര്‍ഷകം മാറ്റിയത്. അങ്ങനെ വിചാരിക്കാന്‍ കാരണമുണ്ട്. ദയാ പവാര്‍ തന്നെ സിനിമയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട് പ്രവര്‍ത്തിച്ചിരുന്ന വ്യക്തിയാണ്. അദ്ദേഹമാണല്ലോ, ജബ്ബാര്‍ പട്ടേല്‍ സംവിധാനം ചെയ്ത 'ബാബാസാഹേബ് ഡോ. ബി ആര്‍ അംബേഡ്കര്‍' എന്ന പ്രസിദ്ധ സിനിമയുടെ തിരക്കഥ തയാറാക്കിയത്.

എഴുതപ്പെടുന്ന ആദ്യത്തെ ദലിത് ആത്മകഥയല്ല ബലൂട്ട. അണ്ണാബാഹു സാഥേയുടേയും ബാബുറാവു ബാഗുലിന്റേയും ആത്മമകഥകള്‍ ബലൂട്ടക്ക് മുമ്പ് ഇറങ്ങിയിട്ടുണ്ട്. പ്രസാധനത്തെത്തുടര്‍ന്ന് ദലിത് ആത്മകഥകളുടെ പൊതുവായന യിലെ ലോകപരിസരം സൃഷ്ടിക്കാന്‍ ബലൂട്ടക്ക് കഴിഞ്ഞുവെന്നതാണ് കൃതിയുടെ ചരിത്രപ്രസക്തി. ബലൂട്ടയെ തുടര്‍ന്ന് ലക്ഷ്മണ്‍ ഗെയ്ക്ക്വാദിന്റെ ആത്മകഥയായ 'ഉചല്യ'യും ലക്ഷ്മണ്‍ മാനെയുടെ 'ഉപാര'യും പുറത്തുവന്നു. 

മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അഹമ്മദ്‌നഗര്‍ ജില്ലയിലുള്‍പ്പെട്ട ധാമംഗൗണില്‍ 1935 ല്‍ ജനിച്ച ദഗ്ഡു മാരുതി പവാര്‍ ആണ് പിന്നീട് ദയാ പവാര്‍ എന്ന തൂലികാ നാമത്തില്‍ അറിയപ്പെട്ടത്. അസ്പൃശ്യരായ മഹാറുകളുടേതാണ് ദയാ പവാര്‍ ജനിച്ച സമുദായം. തൂപ്പുകാരുടേയും, ചത്തമൃഗങ്ങളുടെ തോലുരിക്കുന്ന തൊഴില്‍ ചെയ്യ്തു ജീവിക്കുന്നവരു ടേതുമാണ് ഈ സമുദായം. മഹാറുകള്‍ അധിവസിക്കുന്ന കോളനി മഹാര്‍വാഡ എന്നറിയപ്പെട്ടു. ദയാ പവാറിന്റെ അച്ഛന്‍ ഡോക് യാര്‍ഡിലെ കൂലിപ്പണിക്കാ രനായിരുന്നു. അമ്മയാകട്ടെ നിന്ദ്യമായ വെറുംകൈ തോട്ടിപ്പണി (മാനുവല്‍ സ്‌കാവെഞ്ചിംഗ്) യും ചെയ്യുമായിരുന്നു. 

ദയാ പവാറിന്റെ കുട്ടിക്കാലത്ത് കുടുംബം കാമാത്തിപുര ജില്ലയിലെ കവാഖാന യിലാണ് പാര്‍ത്തിരുന്നത്. പത്തുപന്ത്രണ്ടടിമാത്രം വിസ്താരമുള്ള ഒരു ഒറ്റമുറിക്കൂര യിലാണ് കുടുംബാംഗങ്ങള്‍ താമസിച്ചിരുന്നത്. ഒഴിഞ്ഞ തക്കാളിപ്പെട്ടികളും അയയില്‍ തൂക്കിയിട്ട പഴന്തുണി മറകളും കൊണ്ട് കുടിലിലെ 'മുറി'കള്‍ തിരിച്ചിരുന്നു! അച്ഛന്റെ ജോലി പെട്ടെന്ന് നഷ്ടപ്പെടുകയാല്‍, അയിത്തംകൊണ്ടുതന്നെ നട്ടംതിരിഞ്ഞിരുന്ന സമുദായക്കാരുടെതായ പവാര്‍ കുടുബത്തിന് സാമ്പത്തിക ഭദ്രതയില്ലാത്ത ആ പരിതസ്ഥിതിയില്‍ അവര്‍ നേരിട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ജീവിതസമരത്തെ ഒന്നുകൂടി കഠിനതരമാക്കി. പള്ളിക്കൂടത്തില്‍, ഏറ്റവും പിന്നിലെ മൂലയില്‍ തറയിലിരുന്നാണെങ്കിലും പഠിക്കാന്‍ അവസരം ലഭിച്ചത് ദയാ പവാര്‍ തന്റെ ജീവിതത്തില്‍ അങ്ങേയറ്റം പ്രയോജനപ്പെടുത്തി. ജാതിഹിന്ദുക്കള്‍ എതിരെ വരുമ്പോള്‍ അവരുടെ ദൃഷ്ടിയില്‍ പെട്ടുപോകാതെ നോക്കി സഞ്ചരിക്കേണ്ടിവരു ന്നതുമൂലമുള്ള കഷ്ടപ്പാടുകള്‍ നിറഞ്ഞ ആ കുട്ടിക്കാലത്തുതന്നെ ജാതിവ്യവസ്ഥക്കെ തിരായ സമരചിന്ത ദയാ പവാറില്‍ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു. 

1992 ല്‍ 'പോയ്‌സന്‍ഡ് ബ്രെഡ്' എന്ന വിഖ്യാതമായ ദലിത് കവിതാസമാഹാരം പ്രസിദ്ധീകരിച്ച അര്‍ജുന്‍ ഡാംഗ്ലെയുടെ പ്രേരണയാലാണ് ദയാ പവാര്‍ ഓര്‍മക്കുറിപ്പുകള്‍ എവുതുവാന്‍ തുനിഞ്ഞത്. അത് 'ബലൂട്ട'യായി ചിട്ടപ്പെടുത്തി യപ്പോള്‍ സംശോധനചെയ്തത് അര്‍ജുന്‍ ഡാംഗ്ലെതന്നെയാണ്. ജാതിമതില്‍ ഭേദിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തില്‍ മുന്നേറിയപ്പോള്‍ അതിനായി ദയാപവാര്‍ തരഞ്ഞെടുത്ത സമരമാര്‍ഗം കവിതയും സാഹിത്യവുമായിരുന്നു. അക്കാലത്ത് പവാര്‍ റെയില്‍വേയില്‍ ക്ലര്‍ക്കായി ജോലിചെയ്യുകയായിരുന്നു. സമാനചിന്താഗതിക്കാരും അക്കാലത്തുതന്നെ അറിയപ്പെടുന്ന സാഹിത്യകാരന്മാരായി മാറിയിരുന്ന നാംദിയോ ദാസല്‍, അര്‍ജുന്‍ ഡാംഗ്ലെ, നാരായണ്‍ സുര്‍വേ ജെ വി പവാര്‍ തുടങ്ങിയവരൊക്കെ ദയാ പവാറിന്റെ വീട്ടിലെ നിത്യസന്ദര്‍ശകരായിരുന്നു. ഈ കൂട്ടുകെട്ടില്‍ രൂപപ്പെട്ട ചിന്താപദ്ധതിയാണ് 1972 ലെ 'ദലിത് പാന്തേഴ്‌സ്' രൂപീകരണത്തിലൂടെ പ്രാവര്‍ത്തി കമായത്. ദലിത് വിമോചന രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ മുഴുവന്‍സമയ പ്രവര്‍ത്തകനാകുന്ന തിനുവേണ്ടി ജോലി രാജിവെക്കാന്‍ വരെ പവാര്‍ തയാറായിരുന്നെങ്കിലും, വൈഫ് മീര ദയാ പവാര്‍ അതിന് സമ്മതിക്കുകയുണ്ടായില്ല. 

1967 ല്‍ ഒരു ദലിത് പത്രികയായ അസ്മിതാദര്‍ശില്‍ കവിത പ്രസിദ്ധീകരിച്ചുകൊ ണ്ടാണ് ദയാ പവാര്‍ സാഹിത്യരംഗത്ത് പ്രവേശിച്ചത്. 1974 ല്‍ ആദ്യ കവിതാസ മാഹാരമായ കോണ്‍ഡ്വാഡ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചു. ഈ കൃതി പിന്നീട്, 1979 ലെ മഹാരാഷ്ട്ര ഗവണ്മെന്റിന്റെ സാഹിത്യ പുരസ്‌കാരം നേടി. ഈ അവാര്‍ഡ് രണ്ടാമത് നേടുന്ന കൃതി ബലൂട്ടയാണ്. 

1935 ല്‍ ജനിച്ച ദഗ്ഡു മാരുതി പവാര്‍ തന്റെ ആത്മകഥ എഴുതി പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നത് 1979 ലാണല്ലോ. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് 44 വയസ് പ്രായമേ കാണൂ. വീണ്ടും 4 വര്‍ഷം കഴിഞ്ഞ് 48 വയസുള്ള 1983 ലാണ് ബലൂട്ട സിനിമയാകുന്നത്. 1996 ഡിസംബറില്‍ പവാര്‍ പരിനിര്‍വാണം പ്രാപിച്ചു. 1970 ല്‍ ജനിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ മൂത്ത മകള്‍ പ്രന്ഥ്യ പവാറിന് ബലൂട്ട സിനിമയാക്കുന്ന കാലത്ത് 13 വയസ് പ്രായമേ ആയിരു ന്നുള്ളു. പ്രന്ഥ്യ പവാര്‍ ഇന്ന് അറിയപ്പെടുന്ന എഴുത്തുകാരിയും ദലിത് ഫെമിനിസ്റ്റ് ആക്ടിവിസ്റ്റുമാണ്. 

ദഗ്ഡുവിന് മൃഗാശുപത്രിയില്‍ അറ്റന്ററായി ജോലിലഭിച്ച കാലത്തുനിന്നും പിന്നോട്ടുപോയി, ബാല്യകാലസ്മരണകളെ ദൃശ്യവത്കരിച്ചുകൊണ്ട് 'അത്യാചാര്‍' ആരംഭിക്കുന്നു. ആത്മകഥാസാഹിത്യത്തില്‍ പലപ്പോഴും അതിന്റെ ആഖ്യാനഗതി രേഖീയമായി രിക്കും. അതിനെ ഉപജീവിക്കുന്ന ദൃശ്യാവിഷ്‌കാരത്തിന് സാഹിത്യത്തില്‍നിന്ന് വേറിട്ട് അതിന്റേതായ രചനാ സങ്കേതങ്ങളുമുണ്ട്. ഗംഭീരമായി തുടങ്ങിയെങ്കിലും തുടര്‍ച്ചകളില്‍ ആ മികവ് നിലനിര്‍ത്താന്‍ സംവിധായകന്‍ ഭാസ്‌കര്‍ ചന്ദര്‍ക്കറിനായില്ല എന്നത് വസ്തുതയാണ്. മികച്ച സിനിമ എന്ന പരിഗണനക്ക് അത്യാചാര്‍ സിനിമയെ അര്‍ഹമാക്കുന്ന സുപ്രധാനഘടകം വസ്ത്രാലങ്കാരവും കലാസംവിധാനവും നിര്‍വഹിച്ച മീന ചന്ദ്രവാര്‍ക്കര്‍ ചെലുത്തിയ ശേഷികളുടെ പിന്‍ബലമൊന്നുമാത്രമാണ്. കാലത്തെ വായിക്കാനുതകുന്ന കണ്ണടകളെന്നേ പറയേണ്ടൂ, അത്യാചാറില്‍ മീന ചന്ദ്രവാര്‍ക്കര്‍ ഒരുക്കിയ കലാസാക്ഷ്യങ്ങള്‍. അത്യാചാറിന്റെ തിരക്കഥ തയാറാക്കിയതും മീന ചന്ദവര്‍ക്കറാണ്. 30 - 40 കളിലെ ദലിത് ബസ്തി സാക്ഷാത്കരിക്കുന്നിടത്ത് ഈ മികവ് അതിന്റെ പാരമ്യത്തില്‍ ദര്‍ശിക്കാം. കഥാകാരനായ ദയാ പവാര്‍ രചിച്ച ഗാനങ്ങള്‍ക്ക് ഈണം പകര്‍ന്നത് സംവിധായകന്‍തന്നെയാണ്. പവാറിനെ കൂടാതെ സുഭാഷ് സോനാവാനെ, ദഡുകാലി പുനേക്കര്‍ എന്നിവരും ഗാനങ്ങള്‍ ചരിച്ചവരില്‍ ഉള്‍പ്പെടുന്നു. രവീന്ദ്ര സാഥെ, അനുരാഥാ പൗദ്വാള്‍, ഉഷ മംഗേഷ്‌കര്‍, കൃഷ് കാളെ എന്നിവരാണ് ഗായകര്‍. ദഗ്ഡുവായി സതീഷ് ഫൂലേക്കര്‍ വേഷമിട്ടു. എസ് ഡി ദിയോധര്‍ ഛായാഗ്രഹണം നിര്‍വഹിച്ചു. നാഷനല്‍ ഫിലിം ഡവലപ്‌മെന്റ് കോര്‍പ്പറേഷന്റെ ബാനറില്‍ അത്യാചാര്‍ നിര്‍മിച്ചതും ഭാസ്‌കര്‍ ചന്ദവാര്‍ക്കറാണ്. 

ദലിതുകള്‍ തമ്മില്‍ കാണുമ്പോള്‍ ഉപയോഗിക്കാറുള്ള 'ജയ് ഭീം' എന്ന അഭിവാദ്യം അക്കാലത്ത് പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നുവെന്ന വസ്തുത അത്യാചാര്‍ സിനിമയെ ഉദാഹരിച്ചുകൊണ്ട് ചൂണ്ടിക്കാട്ടാവുന്നതാണ്. ബാബാസാഹേബ് ഡോ. ബി ആര്‍ അംബേഡ്കറുടെ അടുത്ത അനുയായിയും പ്രമുഖ ദലിത് വിമോചകപ്രവര്‍ത്തകനുമാ യിരുന്ന ഹര്‍ദാസ് ലക്ഷ്മണ്‍റാവു നഗ്രാലെയാണ് 'ജയ് ഭീം' അഭിവാദ്യവാക്യത്തിന്റെ ഉപജ്ഞാതാവ്. 1904 ല്‍ ജനിച്ച അദ്ദേഹം 1909 ല്‍ പരിനിര്‍വാണം പ്രാപിച്ചു. കേവലം 35 വര്‍ഷക്കാലം മാത്രമേ അദ്ദേഹം ജീവിച്ചിരുന്നുള്ളൂ. ദയാ പവാര്‍ ജനിച്ച് നാല് വര്‍ഷം കഴിഞ്ഞപ്പോള്‍ നഗ്രാലെ പരിനിര്‍വാണം പ്രാപിച്ചിരുന്നു. അപ്പോള്‍, പവാര്‍ ജനിക്കുന്നതിനു മുമ്പുതന്നെ ജയ് ഭീം അഭിവാദ്യം പ്രചാരത്തിലുണ്ടായിരുന്നു എന്നു കാണാവുന്നതാണ്.